محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1630
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
نگارستان نزول اجلال فرمودند و خسرو خان گرجى جواهرآلات خاصهء پادشاهى را از بازوبند و شمشير و تمامى اثاثهء سلطنت از شهر به نگارستان آورده تقديم نمود ، و عادلشاه چنان كه ذكر شد به حضور مبارك مشرف شده مشمول مراحم گرديد و ميرزا فضل اللّه علىآبادى و عباس خان قاجار به آوردن نواب محمّد قلى ميرزاى ملكآرا از مازندران مأمور شده اينخدمت را به انجام رسانيدند - روز چهاردهم رمضان ذات ملكوتى صفات پادشاهى يعنى اعليحضرت همايون محمّد شاه در ديوانخانهء بزرگ بر سرير سلطنت جلوس فرموده عموم شاهزادگان و امرا و طبقات خدم بار حضور مبارك يافتند - بعد از آن نواب فيروز ميرزا و معتمد الدوله منوچهر خان با جمعى از صاحبمنصبان به فارس و عراق مأمور گشتند ، و نواب قهرمان ميرزا را احضار فرموده با آصف الدوله اللهيار خان و حسن خان سالار به حكومت خراسان معين شدند ، و غلامحسين خان سپهدار عراق به آستان همايون آمد ، و نواب طهماسب ميرزا مؤيد الدّوله به حكمرانى كاشان رفت ، و جهانگير ميرزا برادر نواب معزى اليه حكومت يزد يافت ، و هلاكو ميرزا ابن شجاع السلطنه كه در زمان فترت در يزد اظهار شوكت مىكرد به كرمان بازگشت ، و نواب بهرام ميرزا كه از عرض راه دار الخلافه مأمور كردستان و انتزاع كرمانشهان از حشمت الدّوله محمد حسين ميرزا شده بود به كرمانشهان ورود نمود و حشمت الدوله كه دم از استقلال مىزد ناچار به آستان مبارك آمد ، و محمد قلى ميرزاى ملكآرا به توقف همدان مأمور شد ، و چون جمعى از تراكمه و اكراد خراسان دور شاهزاده اسمعيل ميرزا حاكم بسطام را گرفته و او به خيال استقلال افتاده بود نواب اردشير ميرزا با اسكندر خان قاجار ابن فتحعلى خان حاكم مراغه و ابراهيم خليل خان و بعضى ديگر به استيصال او مأمور شده او را مقهور كردند و به آستان مبارك فرستادند و نواب اردشير ميرزا به نظم تركمان و دشت گرگان رفته آنجا را منظم كرده و معاودت نمود ، و نواب فيروز ميرزا با منوچهر خان معتمد الدوله و ميرزا محمّد خان قاجار دولو خالوزادهء حضرت نايب السّلطنه مغفور و مستر لنزى انگليسى و شيل صاحب و چند نفر صاحبمنصب ديگر انگليس و چند نفر سرتيپ و سرهنگ و بعضى از دستجات قشون ظفرنمون و چند عرّاده توپ از راه اردستان قصد فارس كردند و شجاع السلطنه